รง.4 คือใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน สำหรับโรงงานจำพวกที่ 3 ซึ่งตามเกณฑ์ทั่วไปคือโรงงานที่มีเครื่องจักรรวมเกิน 75 แรงม้า หรือคนงานเกิน 75 คน ผู้ประกอบการต้องได้รับใบนี้ก่อนจึงจะติดตั้งเครื่องจักรและเดินเครื่องได้ ส่วนโรงงานจำพวกที่ 2 ไม่ต้องรอใบอนุญาต เพียงแจ้งหน่วยงานรัฐก่อนเริ่มประกอบกิจการ แล้วจะได้รับใบรับแจ้งที่เรียกว่า รง.2 ขณะที่ รง.1 และ รง.3 คือแบบฟอร์มที่ใช้ยื่นแจ้งและยื่นขออนุญาตตามลำดับ
แต่ปัญหาก็คือ เจ้าของกิจการหลายรายเพิ่งทราบว่าต้องมีใบอนุญาตก่อนถึงจะก่อตั้งโรงงานได้ จึงเกิดการแก้แบบและเลื่อนวันเริ่มก่อสร้างไปแบบไม่มีกำหนด การตรวจสอบตั้งแต่ก่อนออกแบบนี้จึงช่วยให้งานก่อสร้างและการเปิดโรงงานเป็นไปตามแผน ดังนั้น หากอยากรู้ว่าโรงงานของคุณอยู่ขนาดใด และต้องขอใบอนุญาตโรงงานตาม พ.ร.บ.โรงงาน หรือไม่ บทความนี้มีคำตอบ
คำตอบว่าต้องขอ รง.4 หรือไม่ อยู่ที่ตัวเลข 2 ตัว คือกำลังเครื่องจักรทุกเครื่องรวมกัน และจำนวนคนงาน แล้วเมื่อได้ตัวเลขแล้ว ให้นำมาเทียบกับเกณฑ์ตาม พ.ร.บ.โรงงาน ในตารางนี้
|
กำลังเครื่องจักรรวม หรือจำนวนคนงาน |
โรงงานของคุณคือ |
สิ่งที่ต้องทำ |
|
ต่ำกว่า 50 แรงม้า และต่ำกว่า 50 คน |
ยังไม่ถือเป็นโรงงาน |
ขออนุญาตก่อสร้างอาคารตามปกติ |
|
50 – 75 แรงม้า หรือ 50 – 75 คน |
โรงงานจำพวกที่ 2 |
แจ้งก่อนเริ่มประกอบกิจการ และรับใบ รง.2 |
|
เกิน 75 แรงม้า หรือเกิน 75 คน |
โรงงานจำพวกที่ 3 |
ยื่น รง.3 ขอใบอนุญาต (รง.4) และรออนุมัติก่อนติดตั้งเครื่องจักร |
ยกตัวอย่างโรงงานผลิตชิ้นส่วนโลหะที่มีเครื่องจักรรวม 90 แรงม้า ซึ่งเกินเกณฑ์ 75 แรงม้า จึงเป็นโรงงานจำพวกที่ 3 ต้องได้ใบอนุญาตโรงงานก่อนติดตั้งเครื่องจักร อย่างไรก็ตาม เกณฑ์นี้ใช้กับกิจการส่วนใหญ่เท่านั้น บางประเภท เช่น โรงโม่ บด หรือย่อยหิน ต้องขอใบอนุญาตทุกขนาด และโรงงานชิ้นส่วนโลหะที่มีงานชุบ ปั๊ม หรือหลอมโลหะ ก็ต้องขอแม้เครื่องจักรไม่เกิน 75 แรงม้า (อ้างอิง พ.ร.บ.โรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562, สรุปเกณฑ์จากอุตสาหกรรมจังหวัดลำพูน และ กฎกระทรวง พ.ศ. 2563)
แรงม้าที่ใช้เทียบเกณฑ์ต้องนับรวมทุกเครื่องในโรงงาน เช่น โรงงานมีเครื่องพับเหล็ก 2 เครื่อง เครื่องละ 20 แรงม้า เครื่องตัด 15 แรงม้า และเครื่องอัดลม 10 แรงม้า กำลังรวมคือ 65 แรงม้า หากคนงานไม่เกิน 75 คน หมายความว่าโรงงานนี้เป็นโรงงานจำพวกที่ 2 จึงเพียงแจ้งเพื่อรับใบ รง.2 ก็เพียงพอ แต่ตัวเลขนี้อาจเปลี่ยนได้ หากโรงงานมีแผนเพิ่มเครื่องจักรในอนาคต
ต่อจากตัวอย่างเดิม หากอีก 2 ปีเพิ่มเครื่องจักร 25 แรงม้า กำลังรวมจะเป็น 90 แรงม้า ซึ่งเกินเกณฑ์ทันที การนับเครื่องจักรที่วางแผนจะเพิ่มไว้ตั้งแต่ต้นนี้จะช่วยให้เจ้าของโรงงานสามารถวางแผนขอใบอนุญาตโรงงานและออกแบบอาคารได้ในคราวเดียว จึงควรแจ้งแผนนี้กับทีมออกแบบและผู้รับเหมาตั้งแต่วันแรก
รง.2 กับ รง.4 ต่างกันที่ต้องรอหรือไม่ต้องรอ
โดย รง.2 แจ้งแล้วดำเนินการต่อได้ทันที ส่วน รง.4 ต้องรอการอนุมัติก่อน แต่สำหรับ รง.1 และ รง.3 ที่มักเห็นคู่กัน เป็นเพียงแบบฟอร์มที่ใช้ยื่น โดย รง.1 ใช้แจ้ง และ รง.3 ใช้ขอใบอนุญาต ตารางด้านล่างนี้สรุปความต่างที่ส่งผลต่อการก่อสร้างไว้ให้แล้ว
รง.1 คือ แบบแจ้งประกอบกิจการโรงงาน ผู้ประกอบการโรงงานจำพวกที่ 2 ใช้ยื่นแจ้งก่อนเริ่มประกอบกิจการ
รง.2 คือ ใบรับแจ้งที่เจ้าหน้าที่ออกให้หลังรับแจ้ง เป็นหลักฐานว่าโรงงานจำพวกที่ 2 แจ้งประกอบกิจการแล้ว
รง.3 คือ แบบคำขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน ผู้ประกอบการโรงงานจำพวกที่ 3 ใช้ยื่นขออนุญาต
รง.4 คือ ใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน ออกให้เมื่อคำขอได้รับอนุมัติ ต้องได้ก่อนติดตั้งเครื่องจักรและเดินเครื่อง
|
ประเด็น |
รง.2 (โรงงานจำพวกที่ 2) |
รง.4 (โรงงานจำพวกที่ 3) |
|
ต้องรออนุมัติหรือไม่ |
ไม่ต้อง เพียงแจ้ง |
ต้องรอ |
|
ติดตั้งเครื่องจักรก่อนได้รับเอกสารได้หรือไม่ |
ได้ |
ไม่ได้ (แต่ก่อสร้างตัวอาคารได้เมื่อได้ใบอนุญาตก่อสร้างอาคาร) |
|
เจ้าหน้าที่ตรวจอะไร |
ความครบถ้วนของเอกสาร |
แบบอาคาร ผังเครื่องจักร ที่ตั้ง และการจัดการมลพิษ |
|
ใบหมดอายุหรือไม่ |
ไม่หมดอายุ |
ไม่หมดอายุ |
|
หากไม่ดำเนินการ |
จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 50,000 บาท |
จำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท |
จากตารางจะเห็นได้ชัดว่าเรื่องที่กระทบงานก่อสร้างมากที่สุดคือการรออนุมัติ ดังนั้นจึงควรเผื่อเวลารอไว้ในแผนก่อสร้าง ส่วนรายละเอียดขั้นตอนการยื่นทั้งหมด อ่านต่อได้ที่ ใบ รง.4 คืออะไร และหากติดตั้งเครื่องจักรหรือเดินเครื่องไปก่อนโดยไม่รอ ผลที่ตามมาค่อนข้างหนัก ยากที่จะแก้ไขได้
ตาม พ.ร.บ.โรงงาน การตั้งโรงงานจำพวกที่ 3 (นำเครื่องจักรเข้ามาติดตั้ง) โดยไม่มีใบอนุญาตมีโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และหากเป็นพื้นที่ที่ห้ามตั้งโรงงานประเภทนั้น โทษเพิ่มเป็นจำคุกไม่เกิน 4 ปี หรือปรับไม่เกิน 400,000 บาท ส่วนตัวอาคาร ก่อสร้างคู่ขนานไประหว่างรอใบอนุญาตได้เมื่อได้ใบอนุญาตก่อสร้างอาคาร (อ.1) จากท้องถิ่นแล้ว เพราะ พ.ร.บ.โรงงาน ฉบับปี 2562 ให้การ “ตั้งโรงงาน” หมายถึงการนำเครื่องจักรเข้ามาติดตั้ง ไม่รวมการก่อสร้างอาคารเหมือนเดิม แต่แบบอาคารต้องตรงกับแบบที่ยื่นขอ รง.4 เพราะหากเจ้าหน้าที่สั่งแก้ อาคารที่สร้างไปแล้วอาจต้องแก้ตาม แต่ข่าวดีคือ เมื่อได้รับใบอนุญาตแล้ว คุณไม่ต้องกังวลเรื่องต่ออายุอีกต่อไป
เดิมใบอนุญาตโรงงานมีอายุ 5 ปี แต่ พ.ร.บ.โรงงาน ฉบับแก้ไขปี 2562 ยกเลิกเรื่องนี้แล้ว ปัจจุบันใบอนุญาตจึงใช้ได้จนกว่าจะเลิกกิจการ แต่สิ่งที่ยังต้องทำคือชำระค่าธรรมเนียมรายปี
เมื่อแน่ใจแล้วว่าโรงงานต้องขอ รง.4 ขั้นต่อไปคือเตรียมเอกสาร 6 รายการ ซึ่งหลายรายการมาจากแบบอาคารของสถาปนิก ดังนั้นจึงควรเตรียมไปพร้อมงานออกแบบ
นอกจากเอกสาร ควรตรวจสอบอีก 3 เรื่องตั้งแต่ก่อนซื้อหรือเช่าที่ดิน ได้แก่
แต่หากไม่แน่ใจ ควรปรึกษาอุตสาหกรรมจังหวัดและผู้รับเหมาก่อสร้างตั้งแต่ขั้นวางแผน โดยรายการทั้งหมดสรุปไว้ที่ Checklist ใบอนุญาตสร้างโรงงาน
เมื่อเตรียมเอกสารครบแล้ว ขั้นต่อไปคือการยื่นขอ รง.4 ซึ่งมีลำดับชัดเจน หากทำตามลำดับตั้งแต่ตรวจสอบที่ดินจนถึงรอผลอนุมัติ จะช่วยลดโอกาสถูกตีกลับให้แก้เอกสาร และกำหนดวันเริ่มก่อสร้างได้แม่นยำขึ้น โดยสรุปเป็น 5 ขั้นตอนดังนี้
ขั้นตอนที่ 2 เป็นจุดที่ทำให้การขอ รง.4 ล่าช้าบ่อยที่สุด เพราะหากแบบอาคารไม่ตรงกับผังเครื่องจักร เจ้าหน้าที่จะให้แก้ไขก่อน และถ้าแก้แบบหลังจากเริ่มสร้างอาคารไปแล้ว ก็ต้องแก้ตัวอาคารตามไปด้วย
อีกเรื่องที่ควรเตรียมคืองบค่าธรรมเนียมตามที่ พ.ร.บ.โรงงาน กำหนด ซึ่งคิดตามกำลังเครื่องจักร แบ่งเป็นค่าใบอนุญาตที่ชำระครั้งเดียวตอนยื่นขอ และค่าธรรมเนียมที่ชำระทุกปี
|
กำลังเครื่องจักร |
ค่าใบอนุญาต (ชำระครั้งเดียว) |
ค่าธรรมเนียมรายปี |
|
ต่ำกว่า 50 แรงม้า (กรณีคนงาน 50 คนขึ้นไป หรือกิจการที่ต้องขอทุกขนาด) |
1,500 บาท |
450 บาท |
|
50 ถึงต่ำกว่า 100 แรงม้า |
3,000 บาท |
900 บาท |
|
100 ถึงต่ำกว่า 200 แรงม้า |
5,000 บาท |
1,500 บาท |
|
200 ถึงต่ำกว่า 300 แรงม้า |
7,000 บาท |
2,100 บาท |
|
300 ถึงต่ำกว่า 400 แรงม้า |
9,000 บาท |
2,700 บาท |
|
400 ถึงต่ำกว่า 500 แรงม้า |
12,000 บาท |
3,600 บาท |
|
500 ถึงต่ำกว่า 1,000 แรงม้า |
15,000 ถึง 30,000 บาท |
4,500 ถึง 9,000 บาท |
ยกตัวอย่างโรงงาน 90 แรงม้าจากหัวข้อก่อนหน้า จะชำระค่าใบอนุญาต 3,000 บาท และค่าธรรมเนียมรายปีปีละ 900 บาท (อ้างอิงค่าธรรมเนียมใบอนุญาตโรงงาน และ ค่าธรรมเนียมรายปี) ส่วนโรงงานในนิคมอุตสาหกรรม ให้ยื่นผ่านการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.)
หากต้องขยายโรงงาน คำตอบขึ้นกับสิ่งที่ขยาย โดยตาม พ.ร.บ.โรงงาน หากเพิ่มเครื่องจักรถึงเกณฑ์ ต้องขออนุญาตขยายก่อน เช่น เครื่องจักรเดิมไม่เกิน 100 แรงม้า แล้วเพิ่มตั้งแต่ 50 แรงม้าขึ้นไป แต่หากต่อเติมอาคารตั้งแต่ 500 หรือ 1,000 ตารางเมตร เพียงแจ้งเป็นหนังสือภายใน 30 วัน
ดังนั้น หากมีแผนขยาย การเลือกโครงสร้างตั้งแต่วันแรกจึงมีผลมาก โดยเฉพาะโครงสร้างเหล็กสำเร็จรูป PEB ที่ประกอบจากโครงเฟรมที่ยึดด้วยน็อต เมื่อถึงเวลาขยาย สามารถถอดผนังด้านท้ายแล้วต่อเฟรมชุดใหม่ออกไปได้ โดยไม่ต้องรื้ออาคารเดิม และลดเวลาหยุดการผลิตลงได้มาก หากให้ผู้รับเหมาออกแบบจุดต่อขยายไว้ตั้งแต่ระยะแรก การขยายในอนาคตก็จะง่ายขึ้นทั้งงานก่อสร้างและการยื่นแจ้งต่อหน่วยงาน
จะเห็นว่าแทบทุกขั้นตอนของการขอ รง.4 ผูกกับแบบอาคาร การวางแผนขอใบอนุญาตโรงงานไปพร้อมงานออกแบบจึงควรอาศัยผู้รับเหมาที่เข้าใจทั้งงานโครงสร้างและขั้นตอนการยื่นขอ
Benjamin บริษัทรับเหมาก่อสร้างโครงสร้างสำเร็จรูป PEB ดูแลตั้งแต่สำรวจหน้างาน ออกแบบอาคารตามผังเครื่องจักร และจัดทำแบบพร้อมรายการคำนวณที่วิศวกรลงนามสำหรับยื่นขอใบอนุญาต ไปจนถึงส่งมอบงาน เพื่อให้คุณควบคุมงบประมาณได้แม่นยำ และเดินเครื่องได้ตามแผน
หากคุณกำลังวางแผนสร้างโรงงานใหม่ หรือมีที่ดินอยู่แล้วแต่ยังไม่แน่ใจว่าต้องขอ รง.4 หรือไม่ ทีมของ Benjamin พร้อมช่วยตรวจเกณฑ์แรงม้า ประเมินหน้างาน และออกแบบอาคารให้สอดคล้องกับผังเครื่องจักรตั้งแต่แบบแรก เพื่อให้การยื่นขอใบอนุญาตเป็นไปอย่างราบรื่น และโรงงานของคุณเริ่มเดินเครื่องได้ตามแผน ดูรายละเอียดบริการรับสร้างโรงงาน หรือติดต่อทีมงานเพื่อรับคำปรึกษาได้ตั้งแต่วันนี้
A : ไม่ต้อง โรงงานจำพวกที่ 2 คือโรงงานที่มีเครื่องจักรรวมไม่เกิน 75 แรงม้า หรือคนงานไม่เกิน 75 คน เพียงแจ้งก่อนเริ่มประกอบกิจการและรับใบ รง.2 แต่หากภายหลังเพิ่มเครื่องจักรจนเกินเกณฑ์ ต้องได้รับใบอนุญาตโรงงานก่อนเดินเครื่องส่วนที่เพิ่ม
A : รง.2 แจ้งแล้วดำเนินการต่อได้ทันที ส่วน รง.4 ต้องรออนุมัติตาม พ.ร.บ.โรงงาน ก่อนติดตั้งเครื่องจักรและเดินเครื่อง ทั้งสองใบไม่มีวันหมดอายุ แต่ต้องชำระค่าธรรมเนียมรายปี
A : ผู้ประกอบการยังเป็นผู้ยื่นเอง แต่ควรเลือกผู้รับเหมาที่ออกแบบอาคารตามผังเครื่องจักรตั้งแต่ต้น และส่งมอบแบบพร้อมรายการคำนวณที่วิศวกรลงนาม เพื่อให้ยื่นได้โดยไม่ต้องแก้แบบซ้ำ
สาขากรุงเทพฯ
91 9 ตำบล อ้อมเกร็ด อำเภอ ปากเกร็ด นนทบุรี 11120
สาขาตาก
11/23 ถ.อินทรคีรี ต.แม่สอด อ.แม่สอด จ.ตาก 63110
สาขาเชียงใหม่
59 56 หมู่ที่ ถนน หมู่บ้านสวนกลางเวียง ตำบลหนองหอย อำเภอเมืองเชียงใหม่ เชียงใหม่ 50000
บทความและข่าวสาร

ไฟสนามกีฬาต้องสว่างกี่ลักซ์ มาตรฐานแต่ละกีฬาและค่าไฟต่อเดือน

รง.2 รง.3 รง.4 ต่างกันอย่างไร โรงงานแบบไหนต้องขอใบไหน

สร้างสนามพาเดล 1 คอร์ต ใช้พื้นที่และงบเท่าไร ต้องเตรียมอะไรบ้าง
